Bu bölümde neler var?
I. Dünya Savaşı'nı kaybeden Osmanlı Devleti, Mondros Ateşkes Antlaşması ile fiilen teslim oldu ve Anadolu'da işgaller başladı. Halk önce cemiyetler kurarak örgütlendi. Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışıyla başlayan süreçte genelgeler yayımlandı, kongreler toplandı, Misak-ı Millî kabul edildi ve sonunda 23 Nisan 1920'de Ankara'da TBMM açıldı. Bu bölümde bu süreci sırasıyla ve sınavda en çok sorulan noktalarıyla göreceksiniz.
Her başlığın altındaki ÖSYM'de çıktı kutusu, o konudan 2018–2025 YKS'de (TYT ve AYT) hangi yıl, hangi testte ve kaçıncı soruda soru geldiğini gösterir.
Son yıllarda bu bölümden çıkan sorular
- 2018–2025 arasındaki sekiz YKS'de bu bölümden 26 soru çıktı: TYT'de 7, AYT Tarih-1'de 10, AYT Tarih-2'de 9.
- TYT: 2021 dışında her yıl Sosyal Bilimler testinin tarih sorularından biri (4. ya da 5. soru) bu bölümden geldi.
- AYT Tarih-1: 2018–2025 arasında her yıl en az bir soru bu bölümden geldi.
- En çok sorulan konu Sivas Kongresi ve Heyet-i Temsiliye (5 soru); ardından Mondros ve işgaller ile halkın tepkileri (4'er soru) geliyor.
- Sorular çoğunlukla ezber değil yorum istiyor: Bir genelgedeki ifade, bir telgraf, bir gazete demeci ya da bir sözden yola çıkıp neden-sonuç ilişkisi kurduruyor. Belgelerdeki cümlelerin ne anlama geldiğini öğrenmek bu yüzden çok önemli.
| Konu | Soru | Hangi sınavlarda? |
|---|---|---|
| Sivas Kongresi ve Heyet-i Temsiliye | 5 | 2018 AYT-2 · 2021 AYT-2 · 2022 TYT · 2022 AYT-1 · 2024 AYT-2 |
| Mondros Ateşkes Antlaşması | 4 | 2020 AYT-2 · 2021 AYT-1 · 2023 AYT-1 · 2024 AYT-2 |
| İşgaller ve halkın tepkileri | 4 | 2018 AYT-1 · 2019 AYT-1 · 2020 TYT · 2024 TYT |
| Cemiyetler | 3 | 2018 TYT · 2019 AYT-2 · 2025 AYT-1 |
| Samsun'a çıkış | 2 | 2022 AYT-1 · 2023 TYT |
| Amasya Genelgesi | 2 | 2023 AYT-1 · 2023 AYT-2 |
| Mebusan Meclisi ve Misak-ı Millî | 2 | 2020 AYT-2 · 2025 TYT |
| Havza Genelgesi | 1 | 2024 AYT-1 |
| Amasya Görüşmeleri | 1 | 2025 AYT-2 |
| Halkın desteğini kazanma çabaları | 1 | 2020 AYT-1 |
| TBMM'nin açılması | 1 | 2019 TYT |
| Erzurum Kongresi, İstanbul'un işgali | 0 | Doğrudan sorulmadı. |
1. Mondros Ateşkes Antlaşması (30 Ekim 1918)
- Bulgaristan'ın Eylül 1918'de savaştan çekilmesiyle Almanya ile kara bağlantısı kesilen Osmanlı Devleti, ateşkes istemek zorunda kaldı.
- Limni Adası'nın Mondros Limanı'nda, Agamemnon zırhlısında imzalandı. Osmanlı heyetinin başında Rauf (Orbay) Bey, İtilaf Devletleri adına İngiliz Amiral Calthorpe vardı.
- Antlaşma imzalandığında sadrazam Ahmet İzzet Paşa idi. Maddelerin çoğu tartışılmadan Osmanlı heyetine dikte edildi.
Sınavda en çok sorulan maddeler
| Madde | Ne anlama geliyor? |
|---|---|
| Boğazlar açılacak, Boğaz'daki kaleler işgal edilecek. | İstanbul'un ve Boğazların güvenliği ortadan kalktı. |
| 7. madde: İtilaf Devletleri, güvenliklerini tehdit eden bir durum olursa herhangi bir yeri işgal edebilecek. | Anadolu'nun tamamı işgale açık hâle geldi. İlk işgal edilen yer Musul oldu. |
| 24. madde: Vilayet-i Sitte'de (altı doğu ili) karışıklık çıkarsa İtilaf Devletleri bu bölgeyi işgal edebilecek. | Doğu Anadolu'da bir Ermeni devleti kurulmasının yolu açılmak istendi. |
| Osmanlı ordusu terhis edilecek; silah ve cephaneye el konulacak. | Osmanlı Devleti kendini savunamaz hâle geldi. |
| Haberleşme ve ulaşım İtilaf Devletlerinin denetimine bırakılacak. | Anadolu ile haberleşme düşmanın kontrolüne geçti. |
- Yıldırım Orduları Grubu kaldırılınca 13 Kasım 1918'de İstanbul'a dönen Mustafa Kemal, İtilaf donanmasının Boğaz'a demir attığını görünce yaveri Cevat Abbas Bey'e "Geldikleri gibi giderler." dedi. İstanbul'da kaldığı sürede Kâzım Karabekir, Ali Fuat (Cebesoy) ve İsmet (İnönü) gibi komutanlarla görüşerek ülkeyi kurtarmanın yollarını aradı.
2. İşgaller ve Halkın İlk Tepkileri
| İşgal eden devlet | İşgal ettiği başlıca yerler |
|---|---|
| İngiltere | Musul, Çanakkale, Samsun, Merzifon, Batum, Kars |
| Fransa | Adana, Mersin, Antep, Urfa, Maraş |
| İtalya | Antalya, Muğla |
| Yunanistan | İzmir ve Ege'nin iç kesimleri |
- Mondros'tan sonra ilk işgal edilen yer, İngilizlerin petrol kaynakları nedeniyle 3 Kasım 1918'de işgal ettiği Musul'dur.
- İşgallere karşı ilk silahlı direniş Dörtyol'da gösterildi; ilk kurşunu Mehmet Çavuş attı. Kuvâ-yı Millîye birlikleri ilk olarak güneyde kuruldu.
- Paris Barış Konferansı (18 Ocak 1919) sürecinde İzmir'de Rum nüfusun çoğunlukta olduğu iddia edildi; bu iddiaya Wilson İlkeleri üzerinden haklılık kazandırılmaya çalışıldı.
- İzmir 15 Mayıs 1919'da Yunanlılar tarafından işgal edildi. Gazeteci Hasan Tahsin işgalcilere ilk kurşunu attı. İşgal, İstanbul'da Fatih ve Sultanahmet mitingleri gibi büyük protestolarla karşılandı.
- Yunan ilerleyişine karşı Ayvalık'ta direniş başladı; Batı Cephesi bu şekilde oluştu.
- ABD'nin gönderdiği Harbord Raporu, Doğu Anadolu'da Türk nüfusun çoğunlukta olduğunu belirterek Millî Mücadele'nin haklılığını dünyaya duyuran ilk belge oldu. Bristol Raporu ise İzmir'in Yunanlılar tarafından işgalinin haksız olduğunu ortaya koydu.
3. Cemiyetler
Millî varlığa yararlı cemiyetler
İşgallere karşı halkın kurduğu, işgal edilen ya da işgal tehlikesi olan bölgeleri savunmayı amaçlayan derneklerdir.
- Bölgeseldirler; her biri kendi bölgesini savunmaya çalıştı.
- Adlarında genellikle Müdafaa-i Hukuk (hakları savunma) ya da Redd-i İlhak (katılmayı reddetme) ifadeleri geçer.
- Yasal kuruluşlardır. Sivas Kongresi'nde hepsi Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirildi.
| Cemiyet | Akılda kalacak bilgi |
|---|---|
| Kars İslam Şurası | Mondros'tan sonra kurulan ilk yararlı cemiyettir. |
| Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk | Edirne ve çevresini Yunanlılara karşı savundu. |
| İzmir Redd-i İlhak | Yunan işgaline karşı mücadele etti; Batı Cephesi'nin oluşmasına katkı sağladı. |
| Kilikyalılar | Adana çevresinde Fransız ve Ermenilere karşı mücadele etti. |
| Trabzon Muhafaza-i Hukuk-u Milliye | Karadeniz'de Pontus Rum faaliyetlerine karşı çalıştı. |
| Şark Vilayetleri Müdafaa-i Hukuk | Doğu'da Ermeni faaliyetlerine karşı çalıştı; Erzurum Kongresi'ni düzenledi. |
| Anadolu Kadınları Müdafaa-i Vatan | Sivas'ta kuruldu; Millî Mücadele'ye para ve malzeme yardımı topladı. |
Millî varlığa zararlı cemiyetler
| Kuranlar | Cemiyetler ve amaçları |
|---|---|
| Rumlar | Mavri Mira, Etnik-i Eterya, Pontus Rum Cemiyeti: Bizans'ı yeniden kurmak, Megali İdea'ya ulaşmak, Karadeniz'de bir Pontus devleti kurmak. |
| Ermeniler | Taşnak ve Hınçak cemiyetleri: Doğu Anadolu'da bir Ermeni devleti kurmak. |
| Yahudiler | Alyans İsrailit: Filistin'de bir Yahudi devleti kurmak. Amacına ulaşan tek cemiyettir. |
| Bazı Osmanlı aydınları | Wilson Prensipleri Cemiyeti ABD mandasını, İngiliz Muhipleri Cemiyeti İngiliz himayesini savundu. Kürt Teali Cemiyeti İngiliz mandasında bir Kürt devleti istedi. |
4. Mustafa Kemal'in Samsun'a Çıkışı (19 Mayıs 1919)
- İngiltere, Samsun ve çevresinde Pontus Rum çetelerinin yol açtığı karışıklıkları bahane ederek bölgeyi işgal edeceğini açıkladı. İstanbul Hükümeti, Mustafa Kemal'i IX. Ordu Müfettişi olarak Samsun'a gönderdi.
- Resmî görevi; bölgedeki asayişi sağlamak, Osmanlı birliklerini terhis etmek ve silahları toplamaktı. Bu görevle Doğu Anadolu'daki birçok kolorduya ve ile emir verebilecek geniş yetkiler kazandı.
- Bandırma Vapuru ile yola çıkan Mustafa Kemal 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıktı ve Samsun Raporu'nu hazırladı. Bu rapor Millî Mücadele'nin ilk yazılı belgesidir: Bölgedeki olaylardan Rum çetelerinin sorumlu olduğunu, halkın manda ve himayeyi kabul etmeyeceğini ve İzmir'in haksız yere işgal edildiğini bildirdi.
- Samsun'dan XV. Kolordu Komutanı Kâzım Karabekir gibi komutanlarla telgrafla haberleşti; işgallere karşı birlikte hareket etmenin yollarını aradı.
5. Havza Genelgesi (28 Mayıs 1919)
- İşgaller mitinglerle protesto edilmeli; büyük devletlerin temsilciliklerine ve İstanbul Hükümeti'ne protesto telgrafları çekilmelidir.
- Gösterilerde Hristiyan halka saldırı yapılmamalıdır.
- Önemi: Halkı işgallere karşı bilinçlendirip harekete geçirmeyi amaçladı. Bu genelge yüzünden Mustafa Kemal İstanbul'a geri çağrıldı.
6. Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919)
Mustafa Kemal, Rauf Bey, Ali Fuat Paşa ve Refet Bey tarafından imzalandı. Kâzım Karabekir ve Cafer Tayyar Paşa gibi komutanların da onayı alındı.
| Genelgedeki ifade | Anlamı |
|---|---|
| Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir. | Millî Mücadele'nin gerekçesi |
| İstanbul Hükümeti üzerine aldığı sorumluluğu yerine getirememektedir. | İstanbul Hükümeti ilk kez yok sayıldı. |
| Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır. | Millî Mücadele'nin amacı (bağımsızlık) ve yöntemi (millet). İlk kez millî egemenlikten söz edildi. |
| Sivas'ta millî bir kongre toplanacak, her sancaktan üç delege gönderilecektir. | Millî Mücadele'nin ülke çapında örgütlenmesi istendi. |
| Bu durum millî bir sır olarak saklanacak, delegeler gerekirse kimliklerini gizleyerek yola çıkacaktır. | İstanbul Hükümeti'nin ve işgalcilerin kongreyi engellemesinden çekinildi. |
| Doğu illeri adına 10 Temmuz'da Erzurum'da bir kongre toplanacaktır. | Doğu'daki örgütlenme hızlandırılmak istendi. |
| Askerî ve millî örgütler dağıtılmayacak, silahlar teslim edilmeyecektir. | Silahlı mücadeleye hazırlık yapıldı. |
7. Erzurum Kongresi (23 Temmuz–7 Ağustos 1919)
Şark Vilayetleri Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti ve Trabzon Muhafaza-i Hukuk-u Milliye Cemiyeti tarafından düzenlendi. İstanbul Hükümeti kongreyi kanunsuz ilan etti. Kongre başkanlığına Mustafa Kemal seçildi.
- Millî sınırlar içinde doğu illeri bir bütündür, birbirinden ayrılamaz. (İlk kez millî sınırlardan söz edildi.)
- Her türlü işgale karşı millet birlik olarak kendini savunacaktır.
- İstanbul Hükümeti vatanı koruyamazsa Anadolu'da geçici bir hükümet kurulacaktır.
- Kuvâ-yı Millîye'yi etkin, millî iradeyi hâkim kılmak esastır.
- Hristiyan azınlıklara siyasi ve sosyal dengeyi bozacak ayrıcalıklar verilemez.
- Manda ve himaye kabul edilemez.
- Mebusan Meclisi hemen toplanmalı, hükümet meclisin denetiminde olmalıdır.
- Kongre kararlarını uygulamak için 9 kişilik bir Heyet-i Temsiliye (Temsil Kurulu) seçildi.
8. Sivas Kongresi (4–11 Eylül 1919)
Amasya Genelgesi'nde alınan karar gereği yurdun dört bir yanından gelen delegelerle toplandı. İstanbul Hükümeti, Elazığ Valisi Ali Galip aracılığıyla kongreyi engellemeye çalıştı ama başarılı olamadı.
- Kongrenin başında delegeler, particilik (İttihatçılık) yapmayacaklarına yemin etti. Böylece siyasi bölünmelerin önüne geçilmek istendi.
- Kongrede manda ve himaye tartışıldı. Tıbbiyeli Hikmet'in itirazı üzerine Mustafa Kemal'in "Ya istiklal ya ölüm!" sözü bu tartışmada söylendi; manda fikri kesin olarak reddedildi.
- Erzurum Kongresi kararları ülke geneline yayılarak kabul edildi: Millî sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz.
- Bütün yararlı cemiyetler Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirildi.
- Heyet-i Temsiliye'nin üye sayısı 15'e çıkarıldı; artık bütün yurdu temsil ediyordu.
- Millî Mücadele'yi duyurmak için İrade-i Milliye gazetesi çıkarıldı.
- Sonuç: Damat Ferit Paşa Hükümeti istifa etmek zorunda kaldı. Bu, Heyet-i Temsiliye'nin ilk siyasi başarısıdır.
Heyet-i Temsiliye bir hükümet gibi çalıştı
- Sivas Kongresi'nden TBMM'nin açılmasına kadar Heyet-i Temsiliye, Anadolu'da bir yürütme organı gibi hareket etti.
- İstanbul Hükümeti ile haberleşmeyi kesti, Anadolu'daki önemli makamlara Millî Mücadele'yi destekleyen kişilerin atanmasını sağladı ve Damat Ferit Paşa Hükümeti'nin düşmesine yol açtı.
- Yeni kurulan Ali Rıza Paşa Hükümeti ile Amasya Görüşmeleri'ni yaptı.
Erzurum ve Sivas kongrelerinin karşılaştırılması
| Erzurum Kongresi | Sivas Kongresi | |
|---|---|---|
| Toplanış | Bölgesel (doğu illeri) | Ulusal (yurdun her yerinden delegeler) |
| Kararların kapsamı | Ulusal | Ulusal |
| Heyet-i Temsiliye | 9 üye | 15 üye |
| Öne çıkan yenilik | Manda ve himaye ilk kez reddedildi; ilk kez millî sınırlardan söz edildi. | Cemiyetler tek çatı altında birleşti; İrade-i Milliye gazetesi çıkarıldı. |
9. Amasya Görüşmeleri (20–22 Ekim 1919)
Yeni kurulan Ali Rıza Paşa Hükümeti'ni temsil eden Salih Paşa ile Heyet-i Temsiliye arasında yapıldı.
- Manda ve himaye kabul edilmeyecek, vatanın bütünlüğü ve bağımsızlığı korunacak.
- Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti, İstanbul Hükümeti tarafından tanınacak.
- Mebusan Meclisi'nin İstanbul dışında toplanması önerisi kabul edilmedi.
Heyet-i Temsiliye 27 Aralık 1919'da Ankara'ya geldi. Ankara'nın seçilmesinde işgal edilmemiş olması, ulaşım ve konum bakımından önemi, Ali Fuat Paşa komutasındaki kolordunun güvenliği sağlaması ve halkın Millî Mücadele'yi desteklemesi etkili oldu. Ankara'da 10 Ocak 1920'de Hâkimiyet-i Milliye gazetesi çıkarılmaya başlandı.
10. Son Osmanlı Mebusan Meclisi ve Misak-ı Millî (28 Ocak 1920)
Son Osmanlı Mebusan Meclisi İstanbul'da toplandı. Erzurum mebusu seçilen Mustafa Kemal güvenlik nedeniyle İstanbul'a gidemedi. Meclisteki Felah-ı Vatan grubu, Mustafa Kemal'in hazırlattığı Misak-ı Millî'yi (Millî Ant) 28 Ocak 1920'de kabul etti.
| Misak-ı Millî maddesi | Anlamı |
|---|---|
| Mondros imzalandığında Türk ve Müslüman çoğunluğun yaşadığı yerler bölünemez bir bütündür. | Millî sınırlar meclisin onayından geçti. |
| Kars, Ardahan, Batum (Elviye-i Selase), Batı Trakya ve Arap topraklarının geleceği halkoylamasıyla belirlenecektir. | Millî iradeye saygı gösterildi. |
| İstanbul'un güvenliği sağlanırsa Boğazlar uluslararası ticarete açılabilir. | Boğazlar konusunda uzlaşmaya açık olunduğu gösterildi. |
| Azınlıkların hakları, komşu ülkelerdeki Müslümanlara tanınan haklar kadar olacaktır. | Karşılıklılık ilkesi benimsendi. |
| Kapitülasyonlar kaldırılmalıdır. | Ekonomik ve siyasi bağımsızlık amaçlandı. |
11. İstanbul'un İşgali (16 Mart 1920)
- Misak-ı Millî'nin kabul edilmesi ve Akbaş Cephaneliği baskını üzerine İtilaf Devletleri 16 Mart 1920'de İstanbul'u resmen işgal etti.
- Mebusan Meclisi basıldı, bazı mebuslar tutuklanarak sürgüne gönderildi; bir kısmı Anadolu'ya geçti. Padişah Vahdettin 11 Nisan 1920'de meclisi kapattı.
- Millî Mücadele aleyhine fetva yayımlandı; Divan-ı Harb-i Örfi, Mustafa Kemal ve arkadaşlarını gıyabında idama mahkûm etti.
- Millî Mücadele'yi yurt içinde ve dışında duyurmak için Halide Edip ve Yunus Nadi'nin de katkısıyla 6 Nisan 1920'de Anadolu Ajansı kuruldu.
- Sonuç: Mustafa Kemal, Ankara'da olağanüstü yetkili yeni bir meclisin toplanması için seçim yapılmasını istedi.
12. TBMM'nin Açılması (23 Nisan 1920)
- TBMM 23 Nisan 1920'de Ankara'da açıldı. Meclisi en yaşlı üye olan Sinop mebusu Şerif Bey açtı. 24 Nisan'da Mustafa Kemal meclis başkanlığına seçildi.
- Meclise sunulan önergeyle çalışma esasları belirlendi:
- Hükümet kurmak zorunludur; geçici bir hükümet başkanı ya da padişah vekili seçmek uygun değildir.
- Meclisin üstünde hiçbir güç yoktur.
- Yasama ve yürütme yetkisi mecliste toplanmıştır; meclis başkanı aynı zamanda hükümetin de başkanıdır. (Meclis hükümeti sistemi, güçler birliği)
- Padişah ve halife baskıdan kurtulunca meclisin belirleyeceği esaslara göre durumunu alacaktır.
Kronoloji
| Tarih | Gelişme |
|---|---|
| 30 Ekim 1918 | Mondros Ateşkes Antlaşması |
| 3 Kasım 1918 | Musul'un İngilizlerce işgali (ilk işgal) |
| 13 Kasım 1918 | Mustafa Kemal'in İstanbul'a dönüşü ("Geldikleri gibi giderler.") |
| 18 Ocak 1919 | Paris Barış Konferansı'nın başlaması |
| 15 Mayıs 1919 | İzmir'in Yunanlılarca işgali |
| 19 Mayıs 1919 | Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışı |
| 28 Mayıs 1919 | Havza Genelgesi |
| 22 Haziran 1919 | Amasya Genelgesi |
| 23 Temmuz–7 Ağustos 1919 | Erzurum Kongresi |
| 4–11 Eylül 1919 | Sivas Kongresi |
| 20–22 Ekim 1919 | Amasya Görüşmeleri |
| 27 Aralık 1919 | Heyet-i Temsiliye'nin Ankara'ya gelişi |
| 10 Ocak 1920 | Hâkimiyet-i Milliye gazetesinin yayına başlaması |
| 28 Ocak 1920 | Misak-ı Millî'nin kabulü |
| 16 Mart 1920 | İstanbul'un resmen işgali |
| 6 Nisan 1920 | Anadolu Ajansı'nın kuruluşu |
| 23 Nisan 1920 | TBMM'nin açılışı |
Sınavda sorulan "ilk"ler
- Mondros'tan sonra ilk işgal edilen yer: Musul
- İşgallere karşı ilk silahlı direniş: Dörtyol (Mehmet Çavuş)
- İzmir'in işgaline karşı ilk kurşun: Hasan Tahsin
- Mondros'tan sonra kurulan ilk yararlı cemiyet: Kars İslam Şurası
- Millî Mücadele'nin ilk yazılı belgesi: Samsun Raporu
- Millî egemenlikten ilk kez söz edilen belge: Amasya Genelgesi
- İstanbul Hükümeti'nin ilk kez yok sayıldığı belge: Amasya Genelgesi
- Manda ve himayenin ilk kez reddedildiği yer: Erzurum Kongresi
- Millî sınırlardan ilk kez söz edilen yer: Erzurum Kongresi
- Cemiyetlerin ilk kez tek çatı altında birleştiği yer: Sivas Kongresi
- Millî Mücadele'nin ilk gazetesi: İrade-i Milliye
- Heyet-i Temsiliye'nin ilk siyasi başarısı: Damat Ferit Paşa Hükümeti'nin istifası
- İstanbul Hükümeti'nin millî hareketi ilk kez resmen tanıması: Amasya Görüşmeleri
- Millî Mücadele'nin haklılığını dünyaya duyuran ilk belge: Harbord Raporu
Kavramlar
| Kavram | Açıklama |
|---|---|
| Vilayet-i Sitte | Altı doğu ili: Bitlis, Elazığ, Diyarbakır, Van, Erzurum, Sivas. |
| Elviye-i Selase | Üç sancak: Kars, Ardahan, Batum. |
| Wilson İlkeleri | ABD Başkanı Wilson'ın 1918'de açıkladığı 14 maddelik barış ilkeleri. Milletlerin kendi geleceğini belirleme düşüncesini içerir; azınlıklar da Millî Mücadele de bu ilkelere dayanarak haklılığını savunmaya çalıştı. |
| Kuvâ-yı Millîye | İşgallere karşı halkın kendi imkânlarıyla oluşturduğu silahlı direniş birlikleri. |
| Manda ve himaye | Bir milletin, yönetimini ya da korunmasını güçlü bir devlete bırakması. |
| Müdafaa-i Hukuk | "Hakları savunma"; yararlı cemiyetlerin adlarında geçen ifade. |
| Redd-i İlhak | "Katılmayı reddetme"; bir bölgenin başka bir devlete bağlanmasına karşı çıkma. |
| Heyet-i Temsiliye | Temsil Kurulu. Erzurum'da 9, Sivas'ta 15 üyeli olarak kuruldu; kongre kararlarını uyguladı ve TBMM açılana kadar bir yürütme organı gibi çalıştı. |
| Misak-ı Millî | Millî Ant. Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nin 28 Ocak 1920'de kabul ettiği, millî sınırları belirleyen karar. |
| İrade-i Milliye | Sivas Kongresi'nde çıkarılmasına karar verilen, Millî Mücadele'nin ilk gazetesi. |
| Hâkimiyet-i Milliye | Heyet-i Temsiliye Ankara'ya geldikten sonra 10 Ocak 1920'de çıkarılan gazete. |
Kendinizi deneyin
1. Mondros Ateşkes Antlaşması'nın hangi hükmü, Anadolu'nun tamamının işgale açık hâle gelmesine neden olmuştur?
Cevabı göster
Doğru cevap: C) İtilaf Devletlerinin güvenliklerini tehdit eden bir durumda herhangi bir yeri işgal edebilmesi
2. "Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır." ifadesi ilk kez aşağıdakilerin hangisinde yer almıştır?
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Amasya Genelgesi
3. Erzurum Kongresi için "toplanış bakımından bölgesel, kararları bakımından ulusaldır" denmesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kongreye yalnızca doğu illerinden delegelerin katılması, alınan kararların ise bütün vatanı ilgilendirmesi
4. Anadolu'daki yararlı cemiyetlerin tek bir çatı altında birleştirildiği gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Sivas Kongresi
5. İstanbul Hükümeti, Heyet-i Temsiliye'yi ve Anadolu'daki millî hareketi ilk kez aşağıdakilerin hangisiyle resmen tanımıştır?
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Amasya Görüşmeleri
6. İtilaf Devletlerinin 16 Mart 1920'de İstanbul'u resmen işgal etmesinin nedenlerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Misak-ı Millî'nin son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde kabul edilmesi
7. Sivas Kongresi'nden sonra Heyet-i Temsiliye'nin İstanbul Hükümeti ile haberleşmeyi kesmesi ve Damat Ferit Paşa Hükümeti'nin istifasına yol açması, Heyet-i Temsiliye'nin hangi özelliğini gösterir?
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Bir yürütme organı gibi hareket ettiğini
8. Havza Genelgesi'nde işgallerin mitinglerle protesto edilmesi ve büyük devletlerin temsilciliklerine telgraf çekilmesi istenmiştir. Bu isteklerle aşağıdakilerden hangisi amaçlanmıştır?
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Halkın işgallere karşı bilinçlendirilmesi ve dünya kamuoyunun etkilenmesi
Cevap anahtarı
1-C · 2-C · 3-A · 4-C · 5-C · 6-B · 7-D · 8-B
Kaynak notu
Soru bilgileri (yıl, test, soru numarası ve konu), ÖSYM'nin yayımladığı 2018–2025 YKS soru kitapçıklarından ve bu kitapçıkları konulara göre sınıflandıran yksprogram.com.tr verilerinden derlendi; bir kısmı resmî kitapçıklardan tek tek kontrol edildi. Soruların telif hakkı ÖSYM'ye ait olduğu için soru metinleri buraya alınmadı; yalnızca hangi konunun sorulduğu belirtildi. Çıkmış soruları çözmek için ÖSYM'nin sitesindeki (osym.gov.tr) soru kitapçıklarına bakabilirsiniz. "Kendinizi deneyin" bölümündeki sorular bu çalışma için yazıldı.